1. Đặc điểm bệnh Tembusu ở vịt

Virus Tembusu có khả năng gây bệnh trên vịt ở mọi độ tuổi:

• Ở vịt thịt: Bệnh làm vịt chậm lớn, hao thức ăn.

• Ở vịt đẻ: Gây giảm năng suất trứng, thậm chí ngừng đẻ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả kinh tế.

Tỷ lệ mắc bệnh cao, tỷ lệ chết dao động từ 5–30% tùy điều kiện chăm sóc và phát hiện.

2. Nguyên nhân và cơ chế lây lan

Virus Tembusu thuộc họ Flavivirus, là một RNA virus. Các nghiên cứu mới (Nguyễn Thanh Ba và cs., 2022) chỉ ra rằng chủng virus lưu hành ở miền Bắc Việt Nam có mức tương đồng cao với chủng virus phân lập tại Thái Lan.

Virus lây truyền qua:

• Đường hô hấp, tiêu hóa, tiếp xúc trực tiếp.

• Muỗi là trung gian truyền bệnh quan trọng.

3. Triệu chứng vịt mắc bệnh Tembusu

Trên vịt con (từ 3 tuần tuổi) và vịt thịt:

• Giảm ăn đột ngột, kém lớn.

• Tiêu chảy phân trắng, loãng.

• Chảy nước mũi.

• Thần kinh rối loạn: đi loạng choạng, mất thăng bằng, nằm lật ngửa, chân tê liệt.

• Tỷ lệ mắc có thể lên tới 90%, tỷ lệ chết 5–30%.

Trên vịt đẻ:

• Giảm lượng thức ăn và đẻ trứng đột ngột.

• Tiêu chảy phân xanh, gầy yếu.

• Thần kinh bất thường, bại liệt.

• Ổ dịch kéo dài 7–10 ngày, tỷ lệ chết 5–15%. Vịt sống sót có năng suất kém, khả năng sinh sản suy giảm.

4. Bệnh tích điển hình

Mổ khám vịt chết do Tembusu cho thấy:

• Xác vịt gầy, lông đuôi dính phân xanh.

• Phù não, xuất huyết màng não, tắc nghẽn mạch máu.

• Xoang ngực, bụng chứa dịch vàng.

• Gan sưng to, nhạt màu hoặc vàng; lách sưng, sung huyết.

• Tim thoái hóa, cơ tim biến chất.

• Dạ dày, ruột, tuyến tụy xuất huyết hoặc hoại tử.

• Vịt đẻ: viêm, xuất huyết buồng trứng, vỡ nang trứng non, viêm xuất huyết ống dẫn trứng.

5. Cách phát hiện bệnh Tembusu

• Chẩn đoán lâm sàng: Dựa vào dịch tễ, triệu chứng và bệnh tích đặc trưng.

• Xét nghiệm virus: Lấy mẫu và thực hiện RT-PCR.

• Huyết thanh học: Phương pháp ngăn trở ngưng kết hồng cầu (HI) giúp tầm soát. Phát hiện huyết thanh dương tính trên đàn vịt chưa tiêm vaccine chứng tỏ đã có nhiễm tự nhiên.

6. Giải pháp phòng và xử lý khi chưa có vaccine chính ngạch

Khi chưa có dịch:

• Thực hiện an toàn sinh học nghiêm ngặt.

• Tiêm đầy đủ các vaccine khác để tăng sức đề kháng chung.

• Định kỳ tiêu độc, diệt côn trùng, phát quang bụi rậm, vệ sinh chuồng trại.

• Thường xuyên giám sát huyết thanh để phát hiện sớm virus.

Khi có dịch:

• Phát hiện sớm, cách ly vịt bệnh.

• Tiêu hủy vịt chết, rắc vôi và chôn lấp đúng kỹ thuật.

• Tăng cường tiêu độc khử trùng hàng ngày.

• Vịt khỏe: Bổ sung điện giải, men tiêu hóa, thuốc giải độc gan thận, hạ sốt để tăng sức đề kháng.

• Sau dịch, để trống chuồng ít nhất 1,5–2 tháng trước khi tái đàn.

Kết luận

Hội chứng lật ngửa và giảm đẻ do virus Tembusu đang là mối đe dọa lớn với chăn nuôi vịt tại Việt Nam. Trong bối cảnh chưa có vaccine chính ngạch, bà con cần chủ động giám sát, thực hiện quy trình an toàn sinh học nghiêm ngặt, phát hiện sớm và xử lý kịp thời để giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

Bài viết Hội chứng lật ngửa và giảm đẻ trên vịt do virus tembusu đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Thuốc thú y 5 sao.