Bệnh ORT (hay còn gọi là hen ngáp, viêm phổi hóa mủ) là một trong những bệnh hô hấp phổ biến và gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi gia cầm, đặc biệt là gà. Bệnh lây lan nhanh chóng, khó kiểm soát nếu không được phát hiện sớm và xử lý đúng cách. Bài viết dưới đây sẽ giúp bà con nhận biết dấu hiệu bệnh ORT ở gà, cách phòng bệnh hiệu quả và hướng xử lý khi phát hiện gà mắc bệnh, nhằm hạn chế thiệt hại kinh tế.

1. Bệnh ORT trên gà là gì?

Bệnh ORT (Ornithobacterium Rhinotracheale) là bệnh hô hấp cấp tính do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale gây ra. Bệnh thường bùng phát mạnh vào mùa xuân, hè và các thời điểm giao mùa có độ ẩm không khí cao.

✅ Đặc điểm:

• Gà thịt thường mắc bệnh từ 3–6 tuần tuổi.

• Gà đẻ và gà giống thường mắc từ 6 tuần tuổi trở lên.

• Tỷ lệ nhiễm cao (50–100%), nhưng tỷ lệ chết và loại thải thấp (5–20%).

Mức độ nghiêm trọng phụ thuộc vào:

• Chủng vi khuẩn gây bệnh.

• Điều kiện chăm sóc, môi trường chuồng nuôi.

• Các bệnh kế phát khác và khả năng can thiệp điều trị kịp thời.

2. Phương thức truyền lây bệnh ORT

Vi khuẩn ORT lây chủ yếu qua:

• Đường hô hấp: Gà hít phải mầm bệnh từ dịch tiết của gà bệnh (hắt hơi, khẹc…).

• Tiếp xúc trực tiếp giữa gà bệnh và gà khỏe.

• Tiếp xúc gián tiếp qua không khí, dụng cụ chăn nuôi, phương tiện vận chuyển, động vật trung gian hoặc con người.

3. Triệu chứng nhận biết gà bị bệnh ORT

Khi nhiễm ORT, gà thường xuất hiện các dấu hiệu sau:

✔️ Gà khó thở, rướn cổ, thở gấp, hay ngáp gió, ho, lắc đầu, vẩy mỏ.
✔️ Sốt cao, ủ rũ, giảm ăn, giảm sức đề kháng.
✔️ Chảy nước mắt, mũi, mặt sưng phù.
✔️ Gà chết trong tư thế ngửa, gà đẻ sụt trứng, vỏ trứng mỏng.
✔️ Bệnh lan dần từng ô chuồng, thường không bùng phát ồ ạt nhưng kéo dài, âm ỉ, làm gà chậm lớn, còi cọc.

💡 Lưu ý: Tỷ lệ chết thường dưới 10%, nhưng có thể cao hơn nếu môi trường nuôi kém vệ sinh, mật độ đàn cao hoặc có bệnh ghép (E.coli, CRD, IB, ND…).

4. Bệnh tích khi mổ khám

🔍 Khi mổ khám gà bệnh:

• Xoang mũi viêm, tích dịch nhầy hoặc bã đậu.

• Khí quản, phế quản, phổi có dịch mủ hoặc bã đậu.

• Túi khí viêm, có bọt khí, có mủ vàng.

• Viêm phổi hoá mủ, xuất huyết ổ bụng, tim.

5. Cách phòng bệnh ORT cho gà

Để phòng bệnh ORT hiệu quả, bà con nên thực hiện đồng bộ các biện pháp:

✅ Bước 1: Vệ sinh chuồng trại

• Giữ chuồng trại sạch sẽ, thoáng mát, mật độ nuôi phù hợp.

• Áp dụng quy trình “cùng vào – cùng ra”.

• Kiểm soát người ra vào trại.

• Xử lý nền chuồng, rắc SAFEGUARD (1kg/10–20 m²).

• Xử lý chất độn chuồng bằng FORMADES (10ml/lít nước), phun sát trùng IF-100 định kỳ (3ml/lít nước, 4 lít dung dịch/100 m²) 1–2 lần/tuần.

✅ Bước 2: Chủng vắc xin phòng các bệnh kế phát

• Đảm bảo lịch tiêm vắc xin các bệnh Newcastle, IB, ILT, Coryza… để tránh ORT trở nặng.

✅ Bước 3: Bổ trợ, tăng sức đề kháng

• Pha DEACAZYME MAX+ vào nước uống (1g/5 lít nước), cho uống 3–5 giờ liên tục.

6. Cách xử lý khi gà mắc bệnh ORT

Khi phát hiện bệnh, cần xử lý kịp thời theo các bước:

✅ Bước 1: Vệ sinh, giãn đàn

• Giãn mật độ đàn, tăng thông thoáng.

• Phun sát trùng IF-100 đều đặn.

• Dùng khí dung giảm amoniac, thông đường thở: 5 thìa muối + 20ml MYCOGEN + 50ml tinh dầu MIAROM L + 5 lít nước sạch, phun sương nhẹ nhàng cho ~2500 gà trưởng thành.

✅ Bước 2: Bổ trợ cấp cứu

• Hạ sốt: RENOL FORT (1g/10 kg thể trọng).

• Long đờm, tan bã đậu: ALFASIN (1ml/10–15 kg thể trọng).

• Giải độc, tăng đề kháng: ESCENT L (2–4ml/lít nước).

✅ Bước 3: Dùng thuốc điều trị

• Sau 1 ngày dùng thuốc bổ trợ, bắt gà nhẹ nhàng, tiêm kháng sinh diệt mầm bệnh:

  • Con bệnh nặng: tiêm hỗn hợp LINCO-SPEC inj + CATOVET inj + DEXAVET inj, liều 1ml/10 kg thể trọng.

  • Toàn đàn: pha FENDOX ORAL SOLUTION vào nước uống (1ml/20 kg thể trọng).

⏳ Liệu trình điều trị nên kéo dài 5–7 ngày để tiêu diệt triệt để mầm bệnh.

Kết luận

Bệnh ORT trên gà tuy phổ biến nhưng có thể phòng và kiểm soát hiệu quả nếu bà con tuân thủ vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng đầy đủ và áp dụng phác đồ xử lý kịp thời khi phát hiện dấu hiệu bệnh. Chủ động chăm sóc tốt sẽ giúp đàn gà khỏe mạnh, giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.